Martin Jol is blij verrast als hij Toby Alderweireld in de voorbereiding ziet spelen. De jonge Belg presteert dusdanig boven verwachting van de coach, dat hij Alderweireld in oefenduels de meeste speelminuten geeft van alle spelers. Jol is zo gecharmeerd, dat de Belgisch international het nieuwe seizoen als basisspeler is begonnen.
Toby Alderweireld wordt op 2 maart 1989 geboren in Wilrijk, een district van de stad Antwerpen in België. De Wilrijkenaar begint zijn voetballeven op 5-jarige leeftijd bij Germinal Ekeren. De Antwerpse club, waar Simon Tahamata zijn professionele loopbaan overigens heeft beëindigd, fuseert in 1999 met Beerschot VAC. Ajax neemt in de nieuwe club Germinal Beerschot Antwerpen een financieel belang van 30% en dat wordt een jaar later zelfs uitgebreid naar een meerderheidsbelang van 72,5%.
Ondanks dat er aan de financiële samenwerking tussen de clubs in 2003 een eind komt, wordt de technische samenwerking wel voortgezet. In navolging van Jelle van Damme, Thomas Vermaelen, Jan Vertonghen, Tom de Mul en Stanley Aborah komt Alderweireld in 2004 naar Amsterdam. De op dat moment 15-jarige verdediger speelt op dat moment al in diverse nationale jeugdelftallen.
Makkelijk heeft het talent het in het begin zeker niet. De Belg woont in een gastgezin en moet erg wennen aan de verschillen tussen Ekeren en Amsterdam. De harde concurrentiestrijd tussen de talenten en de andere mentaliteit laten de tiener soms twijfelen om te stoppen. "Op een gegeven ogenblik wou ik het zelfs opgeven. Het leven in Amsterdam was zo verschillend van dat in Ekeren. Gelukkig werd ik in mijn gastgezin bij Wim en Willy Stap waar voordien ook Moussa Dembélé en Steven Pienaar verbleven, heel goed opgevangen. Samen met de morele steun op het thuisfront kon ik mij door die lastige periode worstelen," zegt Alderweireld over die periode.
De centrale verdediger begint als C-junior bij Ajax en stroomt geleidelijk door naar het beloftenelftal. Vooral van de aanpak van stagiair Winston Bogarde leert Alderweireld bij Jong Ajax veel. "Van hem heb ik veel geleerd. Hoe je moet staan en dat soort zaken. Hij is heel streng, wat goed voor mij was. Verder heb ik ook veel geleerd van de trainers Adrie Koster en Aron Winter."
In de zomer van 2007 tekent de Belg op 18-jarige leeftijd een contract bij de club tot medio 2010. "Een beloning voor hard werken en een stimulans om het als lid van beloften nog beter te doen," noemt de kersverse aanwinst van de club het. In de voorbereiding op het seizoen 2008/2009 mag Alderweireld onder meer meespelen tijdens het Amsterdam Tournament in de wedstrijd tegen Inter Milan. Na afloop van het duel wil de jongeling zijn eerste shirt niet ruilen met Marco Materazzi. Alderweireld moet nog even wachten op zijn debuut in een officiële wedstrijd van de hoofdmacht, maar zit vanaf de winterstop definitief bij de selectie van de club.
Op 18 januari 2009 is het zo ver. Ajax speelt in Nijmegen tegen N.E.C. als 8 minuten voor het eind van de wedstrijd de speaker omroept: "Een wissel aan de kant van Ajax. Met nummer 10 verlaat het veld: Sulejmani. Hij wordt vervangen door nummer 38: Alderweireld.” De jonge Belg krijgt van Marco van Basten de kans om even te wennen aan het spelen in het eerste elftal. Dan gaat het snel met de jonge Belg. Mede omdat Rob Wielaert niet speelgerechtigd is voor Europese wedstrijden, krijgt de Wilrijkenaar zijn kans. Drie weken na zijn debuut staat de centrale verdediger namelijk in de basisopstelling in het UEFA cup duel tegen Olympique Marseille.
De inmiddels 20-jarige Vlaming presteert naar behoren in Marseille. Ondanks dat Ajax met 2-1 verliest van de Franse ploeg, maakt Alderweireld indruk bij zijn basisdebuut. “Toby heeft het uitstekend gedaan vandaag. Hij stond echt zijn mannetje. Dit zijn toch grote wedstrijden. Zijn passing was goed en hij was ook gewoon heel betrouwbaar in de verdediging,” gaf Van Basten een compliment na de wedstrijd. Na zijn eerste basisplaats maakt Alderweireld minuten tegen De Graafschap en Willem II en start in de basis in de laatste drie thuisduels van het seizoen; tegen Olympique Marseille, AZ en FC Twente. “Als je dit aan het begin van het seizoen had gezegd, had ik daar gelijk voor getekend.”
Het goede spel van Alderweireld blijft ook niet onopgemerkt in zijn vaderland. Op 29 mei maakt de verdediger als basisspeler zijn debuut als
Rode Duivel in de wedstrijd tegen Chili. Interim-bondscoach Frank Vercauteren neemt de Ajacied mee tijdens het vriendschappelijke toernooi om de Kirin Cup in Japan.
Het vertrek van Marco van Basten betekent niet het vertrek van Alderweireld uit de selectie. Integendeel, de Belg krijgt nog voordat het nieuwe seizoen start, een verbeterd contract in Amsterdam. “Het is mooi om het nieuwe seizoen op deze manier te beginnen. En het is natuurlijk een bevestiging dat ik het afgelopen seizoen goed gedaan heb,” zegt de international die een verbintenis tot medio 2014 tekent.
Martin Jol geeft in de voorbereiding alle spelers een kans. De nieuwe trainer is al snel onder de indruk van de jonge Belg. Na de oefenwedstrijden in Engeland, gaf Jol aan verrast te zijn door talenten als Alderweireld. "Ik heb deze week met plezier met de jongens gewerkt. Bepaalde spelers zijn beter dan ik had gedacht. Eigenlijk wil ik er niemand uitlichten, maar tegen Southampton was ik gecharmeerd van Mitchell Donald en Toby Alderweireld."
Alderweireld is jong, heeft veel potentie en is misschien wel onze verdedigende hoop in bange dagen. Het talent lijkt een vaste waarde in het elftal van Martin Jol, maar zijn streven is om definitief een plaats in de basis van Ajax 1 te verwerven. Hij zegt zich de Amsterdamse bluf eigen gemaakt te hebben en noemt zichzelf een Amsterdamse Belg. En nu maar hopen dat onze Amsterdamse Belg nog heel lang bij Ajax blijft.